RAPOR | ABD çekildi: Peki ya Kürtlerin gelecegi ne olacak?

PeyamaKurd - ABD’nin erken karar vermesi ve aniden çekilme kararı, İran ile IŞİD’in Rojava bölgesinde serbest şekilde dolanmasına zemin hazırlayacaktır. Ayrıca Türkiye, İran ve Rusya’nın bölgede ittifaklarını pekiştirerek daha fazla çıkar üretmelerine sahne olacaktır. Bununla birlikte ABD'nin güvenilirliği de daha fazla zarar görecektir. Washington Yakın Doğu Politika Enstitüsü, ABD’nin Suriye’den aniden çekilmesine ilişkin bir rapor yayınladı. PeyamaKurd söz konusu raporu Türkçe’ye çevirdi. Raporda, ‘Neden şimdi? Ne tehlikede? Senaryo önerileri?’ yer alıyor.

ALARM ZİLLERİ ÇALDI

19 Aralık'ta, birçok medya kaynağı Washington’un doğusundaki bütün ABD kuvvetlerinin yakın bir zamanda geri çekilmesi için hazırlandığını bildirdi. Raporda, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, Beyaz Saray'ın bölgedeki Türkiye'nin planlanan sınır ötesi askeri kampanyasına “olumlu yanıtı” yer aldı. İlk olarak 12 Aralık'ta yapılan açıklamada, “Fırat'ın doğusunu, birkaç gün içinde ayrılıkçı teröristlerden temizlemeyi” hedefliyordu. Ayrılıkçı teröristler ise Avrupa'nın askerleri ve ABD'nin desteklediği ana omurgasını Kürtlerin oluşturduğu Kürtler idi ve ayrıca bunlar IŞİD ile savaşan kuvvetlerdi. 

ABD'nin planlanan çıkış haberi Washington, Orta Doğu ve Avrupa genelinde alarm zilleri çaldı. Hızlandırılmış bir geri çekilme ile gündeme getirilecek sayısız stratejik sorun ve ABD misyonunun eksik kaldığı gerçeği göz önüne alındığında, Beyaz Saray kararını yeniden gözden geçirmeli ve Suriye'de daha önce belirtilen hedeflerine doğru çalışmaya devam etmelidir.

NEDEN ŞİMDİ?

PYD, on yıllarca Türk hükümetiyle savaşan Kürdistan İşçi Partisi'nin (PKK) bir uzantısıdır. Ankara'nın, Halk Savunma Birlikleri (YPG) aleyhine yaklaşan operasyonlara ilişkin açıklaması, 6 Aralık'ta ABD'nin iki büyük girişim izleyeceğini belirten Genelkurmay Başkanı Orgeneral Joseph Dunford tarafından yapılan son açıklamaları takip etti: 40.000 yerel savaşçıyı eğitmek ve IŞİD’ten arındırılmış alanlarda güvenliği ele geçirmek için ABD, Suriye-Türkiye sınırında askeri gözlem direkleri inşa etti. Her iki gelişme de Ankara için yetersiz bir durumdu. Bu da Washington'un Türkiye'nin güvenlik kaygılarına cevap vermediğinin kanıtı olarak görüldü.

Ancak Amerika'nın bu yerel güçleri desteklemeye devam etme konusundaki çıkarları kayda değer. 2014 yılında Suriye'nin yarısını devraldığı için, ABD'nin gruptan ayrılması yaklaşımı, Kürt liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri (SDG) toprakta savaşırken, hava saldırıları başlatmaya başladı. YPG savaşçıları, SDG'nin çoğunu oluşturuyor ve Suriye'de mevcut olan en yetenekli ABD askeri ortakları. 

ABD'nin YPG'yi destekleme, eğitme ve donatma kararı, özellikle de grup IŞİD çetelerinden kurtarılan sınır bölgelerinde kendi kontrol noktalarını oluşturmaya başladı. PKK, 2015 yılında Türkiye'deki saldırılarını yenilediğinde, Ankara, Suriye'nin bazı bölgelerini YPG kontrolündeki bölgeleri kırmak ve orada PKK’nin güvenli sığınaklarını engellemek için işgale girişti.

ABD son aylarda, Türkiye’nin güvenlik kaygılarını göz önünde bulundurma ve tam olarak IŞİD’i yenme önceliğini korumak için, “Menbiç modelini” destekledi.  ABD yetkilileri, bu stratejiyi kendi askerlerini ve SDG'yi tehdit edecek olası Türk operasyonu ve IŞID saldırısı karşısında bir güvenlik mekanizması olarak kullanmayı umuyordu. Ancak bu strateji mekanizması da Ankara’nın öfkesini dindirmeye yetmedi.

NE TEHLİKEDE?

ABD’nin Suriye’den çekilmesinin hızlanması bir yanlışlık olacaktır. Çünkü henüz IŞİD’in tam bir şekilde yenilgiye uğratılmadı. İran ile vekilleri Suriye’de aktif durumda. Savaşın sona ermesi için siyasi bir süreçte henüz kök salmadı. Eğer yönetim gerçekten de burada belirtilen hedefleri yerine getirmeyi planlıyorsa, hemen alternatif bir eylem planı uygulamalıdır. Aksi takdirde, Orta Doğu'nun önemli bir bölümünü istikrarlı hale getirmek için ABD'nin yakın dönemdeki çıkarlarını tehlikeye atmakla kalmayıp, aynı zamanda Amerika'nın uzun vadedeki itibarını da zedeleyecektir. 

Daha açık bir ifadeyle, Rojava’daki ABD ve Türk kuvvetlerinin potansiyel çıkış veya girişleri aşağıdaki kilit çıkarları etkilemektedir:

• ABD güçlerini korumak:  Türkiye, ABD'nin geri çekilmesinden önce faaliyete başlarsa, bölgedeki 2.000 Amerikan askeri doğrudan ateş hattında olacak. Ankara, Washington ile operasyonlarını koordine etmek istediğini belirtti, ancak çatışma gerçekleri göz önüne alındığında risk ciddi durumdadır. Pentagon yetkilileri, tek taraflı Türk eyleminin ABD güçleri için "kabul edilemez" bir risk oluşturacağı konusunda uyardılar.

• IŞİD'i yendi: Başkan ve diğer yönetim yetkililerinin defalarca belirttiği gibi IŞİD, Suriye'de en başta ABD'nin önceliği olmaya devam ediyor. Ancak görev tamamlanmamış gibi ve IŞİD’ın yeni planların yerine getirilmesi durumunda tamamen başarısızlığa uğrayabilir. Bir Türk harekatı, birçok YPG savaşçısının çabalarını IŞİD’e karşı savaşmaktan uzaklaştırmasına ve yeni ilerlemenin tersine dönmesine neden olmaya zorlayacaktır. Ve eğer ABD güçleri, SDG'nin savaşı bitirmeye odaklanmaya devam etmesini istiyorsa, Türkiye'ye ve yerel ortaklarına hatta Esad rejimine ve destekçilerine etkili bir şekilde dışarıdan tedarik sağlamalıdır. 
• Savaşı bitirmek: ABD Suriye Temsilcisi James F. Jeffrey'nin 17 Aralık'ta vurguladığı gibi, partilerin şu anda savaşı bitiren, Esad-İran ittifakını kıran ve rejimin Suriye halkına karşı vahşetini durduran siyasi bir süreçle ilerlemek için küçük bir fırsat penceresi var.  Anayasal reform süreci buna örnektir. Jeffrey ve BM tarafından onaylanan diplomatik çaba tüm dış paydaşlarında onayını gerektiriyor. Ancak Türk ordusunun söz konusu operasyonunu Esad, Rusya ve İran’a, görüşmeleri reddetmek için bahane verecektir. Bu zamanla kavranacaktır.

• ABD-Türkiye ilişkisini onarmak: Türkiye’nin  Brunson’u serbest bırakması , Trump yönetimine sık sık yaşanan ikili ilişkilerde gerginliği hafifletmek için bir şans daha verdi. Son dönemlerde Ankara'nın Rus S-400 uçaksavar sistemlerini satın alması, ABD'nin yaptırımlarını tetikleyecek ve Türkiye’nin F-35 programı ile belki de NATO'daki konumunu tehdit edebilecekti. Türkiye'nin Amerikan ve Türk elçiliği personelinin gözaltında tutulması da büyük bir sürtüşmeye neden oldu. Rojava’daki potansiyel Türk operasyonları bu gerginlikleri daha da şiddetlendirecektir.

HIZLI EKRAN: SENARYO

NATO müttefikleri arasında riskli gruplardan ziyade Washington, tam ölçekli, hemen geri çekilmeye hazırlanıyor. Bu senaryoda, ABD'nin geri çekilmesi İran'ın hareketi ve Rojava’daki vekillerinin faaliyetlerinin engellenmesinin zayıflatılacaktır.

Başka bir deyişle Beyaz Saray, İran politikasının kilit bir unsurunun burada söz konusu olduğunu anlamalıdır: yani, Tahran'ı Suriye'ye sokmak, Lübnan'a bir kara köprüsü kurmak ve doğrudan İsrail'i tehdit etmek olacaktır. Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton, BM Genel Kurul toplantısında, ABD kuvvetlerinin İran ve vekilleri ayrılıncaya kadar Suriye'de kalacağını belirtmişti. Şimdi geri çekilmek, bu sözle doğrudan çelişiyor.

POLİTİKA ÖNERİLERİ

ABD yetkilileri, Rojava’da yeni bir eylem planı uygulamaya koymalı ve Türkiye'yi tek taraflı işgali dışında başka seçenekler olduğu konusunda ikna etmek için aceleyle geri çekilmekten kaçınmalıdır:

• Menbiç modelini desteklemeye devam edin: ABD ordusu, YPG'den yerel sakinlere Menbiç’teki sorumluluk devirlerini hızlandırmalı, daha sonra Batı Suriye'deki ortak devriyelerden öğrenilen dersleri hesaba katarak, Fırat'ın doğusundaki aynı mekanizmayı uygulamak için Türkiye ile ortak planlamaya başlamalı. Böyle bir planlama, tek taraflı Türkiye eylemine ve ABD'nin çekilmesinin yavaşlatır. Türk yetkilileri de şüphesiz bu yaklaşımı memnuniyetle karşılayacaklardı çünkü Erdoğan'ın Adalet ve Kalkınma Partisi 31 Mart'ta yapılacak yerel seçimlerde katı bir rekabet ile karşı karşıya. Parti, Türk milliyetçi fraksiyonu ile fiilen bir fiili koalisyonda çalışıyor. Kürt meselesinde her şeyden önemlidir. 
•  Türkiye ile Suriye Kürtlerinin geleceği hakkında konu:  Büyükelçi Jeffrey, ABD politikasının uzun vadede devlet dışı aktörlerle ortaklık yapmayı öngörmediğini açıkladı. Bu, Washington'un YPG ile yakın işbirliğinin geçici olduğunu gösteriyordu. Şimdi ABD yetkililerinin Suriye ile Suriye'deki Kürt toplumu için kabul edilebilir bir son durum hakkında Türkiye ile yapısal ve maddi bir diyalog başlatması için tam zamanıdır.

• Siyasi süreç için zaman ayırın:  Suriye anayasa reform sürecine başarılı olma şansı verilmeli. Washington, savaşa son vermeyi taahhüt eden diğer hükümet ve örgütlerle hızlı bir şekilde koordine oluşturmalı, onların Türkiye'ye yaslanıp siyasi sürecin tamamen rayından çıkmasını önlemelidir.

| Raporun çevirisi PeyamaKurd tarafından yapılmıştır |